ELVIS BENZERLERİ

ULUSLARARASI  HUKUK KARGAŞASINA SEBEP OLDU

Bildiğiniz gibi bir süre önce Elvis Presley’in isim haklarını elinde tutan CTX’in Elvis benzerlerine lisans verme hazırlığında olduğunu duyurmuştuk. Robert Sillermann New York Times’a yaptığı açıklamada Las Vegas’ta düzenlemeyi düşündükleri bir Elvis müzikali için Elvis benzerleri kullanacaklarını ama eğer official olmayanları kullanırlarsa kendileriyle çelişkiye düşeceklerinden artık bu kişilere tüm dünya çapında lisans vermeye başlayacaklarını duyurmuştu. Tabii bu açıklama sadece Elvis Presley Enterprises’ın düzenleyeceği organizasyonlar için geçerli olsa da özellikle Avustralya’da büyük bir Elvis krizine sebep oldu.

Avustralya’lı Elvis benzerleri her yıl düzenlenen Elvis Festivallerinin bu sene bu lisans karmaşası yüzünden iptal olma aşamasına gelmesinden dolayı isyan etmiş durumda. Organizatörler Elvis benzerleri olmazsa kimse gelmeyeceği için Impersonator kullanmadan festival düzenlemenin mantıksız olduğu görüşünde ve bu amaçla bu seneki festivallerde ne yapmaları gerektiği konusunda EPE’den görüş istemişler ama şu ana kadar bir cevap alamamışlar. Çünkü ne EPE ne de CTX henüz bu konuda ne yapacağına karar vermiş değil. Avustralya’daki Elvis benzerleri ise CTX’in tutumunu protesto için konser hazırlığı yaparken, ortada uluslar arası hukuk açısından da karmaşık bir durum olduğu anlaşıldı.

Impersonator konusu zaten Elvis’la başlamış ve yaygın olarak sadece Elvis benzerleri bu kategorinin nerdeyse tamamını oluşturuyor. EPE ise bu güne kadar Elvis Impersonator’ları hakkında resmi bir görüş bildirmemiş ve engellemeye de çalışmamış. Robert Sillerman’ın New York Times’a bildirdiğine göre de “EPE Elvis imajının impersonatorlar tarafından kullanılmasına bir pazarlama taktiği olarak müsamaha göstermiştir” Ama şimdi bunu bir copyright korumasına almak mümkün mü? Hukukçulara göre mümkün değil. Çünkü copyright üzerine kanunlar ve anlaşmalar herhangi bir kişinin görüntüsü ve sesini taklit etmeye engel değil. Bırakın dünyanın başka bir yerini Amerika’da bile bunun CTX için bir kabusa dönüşeceği bildiriliyor. Çünkü bu kişilerin büyük bir bölümü amatör ve arada bir çoğunlukla eğlence olsun diye bu işi yaptıklarından bu insanların peşinde koşturup telif ücreti almaya çalışmak astarı yüzünden pahalıya gelecek boş bir uğraş.

Melbourne Üniversitesi hukuk profesörlerinden Andrew Kenyon, “uluslar arası hukukta bir ünlünün imajının copyright’ı gibi bir düzenleme mevcut değil. Amerikan hukuku bile buna müsait değildir. Çünkü Elvis Presley öldükten sonraki nerdeyse 30 sene müsaade edip serbest bıraktığınız bir şeye yapanların sayısı 5000’i geçtikten sonra geri dönüp telif hakları yasası çerçevesinde bir yaptırım uygulamak mümkün değil. Ayrıca CTX Elvis Presley ismini sonradan satın almış ticari bir kuruluş, Elvis’in yasal mirasçısı olan gerçek kişiler bile bunu aradan bu kadar zaman geçtikten sonra talep edemezler. Hele dünya çapında bunu yapmaya çalışmak tam bir kabus” derken olan ne yapacağını bilemeyen Elvis festivali organizatörlerine oldu.

Bu tuhaf karmaşanın sonu ne olacak anlaşılmış değil. Muhtemelen CTX bu çalışmadan vazgeçip eskiden olduğu gibi Impersonatorlara göz yummaya devam edecek veya bu kişileri kızdırmayacak bir çözüm üretmek durumundalar. Yoksa uluslar arası hukuk açısından bunu engellemenin bir yolu yok. Her ne ise zaten  bizim Arif abi başta olmak üzere bazı imperosnatorlar ise bu tür bir düzenlemeye destek veriyor yani Arif abi açısından hava hoş. Karar ne olursa olsun hazır bekliyor. Biz de bu ilginç tartışma hakkında olacak gelişmeleri sizlerle paylaşmaya devam edeceğiz.

Menderes KARAKÜÇÜK